تبلیغات
سایت کشاورزی - زنگ زرد
بازدید امروز : 65
بازدید دیروز : 67
بازدید این ماه : 780
بازدید ماه قبل : 804
کل بازدید : 38016
سایت آموزشگاه کامپیوتر

مهندس مهدی رحیم پور

این بیماری یكی از خطرناكترین بیماریهای غلات در ایران است، كه اولین بار در كشور در سال 1326 بوسیله اسفندیاری گزارش شده است و در حال حاضر در بسیاری از نقاط كشور شیوع دارد. اپیدمی‌های آن هر 4 تا 5 سال یك با خسارتهای شدیدی ایجاد می‌كند.

در بهار سال 1372، این بیماری در مزارع گندم مناطق مختلف كشور به صورت اپیدمی نسبتاً شدید ظاهر شده و خسارات قابل توجهی به محصول وارد نمود. خوشبختانه از آن سال تا كنون، بدلیل توسعه كاشت ارقام مقاوم و نیز كانون كوبی‌هایی كه بوسیله برخی سموم قارچكش مؤثر انجام گرفته است، این بیماری نتوانسته بصورت همه‌گیر بروز نماید. از سوی دیگر باید توجه داشت كه عامل بیماری قادر به ایجاد نژادهای فیزیولوژیك متعدد می‌باشد، كه براساس بیماریزایی آن روی میزبانهای مختلف و برهمكنش ژنی هر نژاد و میزبان شناسایی می‌شوند. بنابراین كار تهیه ارقام مقاوم باید دایمی باشد.

عامل بیماری زنگ زرد قارچی است با نام علمی

Puccinia striiformis f.sp.tritici West.(syn. Puccinia glumarum Erikson & Henning) كه میزبان واسط برای آن شناخته نشده است. این قارچ علاوه بر گندم و جو به چاودار، یولاف و بیش از 320 گونه متعلق به 18 جنس از گیاهان خانواده گندمیان حمله می‌كند.

 

نشانه‌های بیماری

زنگ زرد گندم در بهار ، معمولاً زودتر از سایر زنگ‌های غلات ظاهر می‌شود. ابتدا روی برگهای جوان پوستول‌ها (Pustules) یا جوش‌های اوردیا (Uredia) زرد رنگ تشكیل می‌شوند. اندازه هر جوش حدود 1-5/0×5/0-3/0 میلیمتر بوده كه بتدریج به هم متصل و بصورت خطی یا نواری به موازات رگبرگها، هردو سطح برگ را فرا می‌گیرند. این جوشها همچنین می‌توانند روی غلات و سنبله نیز ظاهر شوند. دانه‌های سنبله آلوده بسیار كوچك، چروكیده و غیرقابل استفاده است. در اواخر دوره رشد گندم، مرحله تلیوم قارچ شروع می‌شود كه بصورت جوش‌های سیاه رنگ بوده و بیشتر در سطح تحتانی برگ‌ها روی خطوط كوتاهی تشكیل می‌شود.




 

چرخه بیماری

از آنجایی كه برای زنگ خطی گندم، میزبان واسطی شناخته نشده است، احتمال می‌رود كه قارچ عامل بیماری، زمستان را بصورت اوردیوسپور و یا میسلیوم در بافت برگها سپری كند. بنابراین شروع آلودگی مزارع از همین میسلیوم‌ها و اوردیوسپورها و یا از اوردیوسپورهایی است كه در منطقه باقی مانده‌اند و یا از میزبانهای دیگر بوسیله باد منتقل شده‌اند.

با توجه به اینكه میسلیوم‌ها تا دمای 5 درجه سانتی گراد زیر صفر نیز زنده می‌مانند، آلودگی‌ها می‌توانند در پاییز و زمستان ایجاد شوند. مناسبترین دما برای جوانه زنی اوردیوسپورها بین 4 تا 15 درجه سانتی گراد است و توانایی تندش این اسپورها در دماهای بالاتر از 15 درجه سانتی گراد كاهش یافته و یا از بین می‌رود. بیماری در دماهای بین 10 تا 15 درجه سانتی گراد همراه با شبنم یا بارندگی متناوب گسترش سریعتری دارد.

به منظور تعیین نژاد و بررسی فاكتورهای بیماریزایی قارچ عامل این بیماری در مناطق مختلف كشور، تعداد 53 نمونه از 24 منطقه جمع‌آوری شد. برای اسپوردهی مجدد، خالص سازی و زنده نگهداشتن قارچ، نمونه‌های مزبور روی رقم حساس بولانی در مرحله برگ اول گیاهچه‌ای تلقیح گردیدند. گیاهچه‌های تلقیح شده زیر سرپوشهای شفاف پلاستیكی بطور جداگانه نگهداری شدند. مرحله گیاهچه‌ای ارقام متمایزكننده نژادهای زنگ زرد گندم، همراه با ارقام تكمیلی با یوردینیوسپورهای قارچ P.striiformis مخلوط شده با پودر تالك تلقیح گردیدند. بعد از نگهداری در دمای 10 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 100 % در شرایط تاریكی به مدت 48 ساعت، گیاهچه‌های مایه زنی شده، به شرایط گلخانه‌ای با دمای 15 درجه سانتی گراد به مدت 18 ساعت و 10 درجه سانتی گراد به مدت 6 ساعت انتقال داده شدند. سپس تعیین نژاد براساس روشهای معتبر جهانی انجام گرفت و براساس نتایج بدست آمده ویرولانس برای ژنهای مقاومت Kalyanson, Gaby , Selkirk, Yr9, Yr8,Yr10,Yr4,Yr3,Yr6.Yr7, Fed 4/ Kavkaz/ Suwon/omar, Anza مشاهده شد. ولی برای ژنهای مقاوت Yr Yr1, Yr5, Caresten V ویرولانسی مشاهده نشد (ترابی و همكاران، 1374).

نظر به اینكه اپیدمی بیماری زنگ زرد گندم، ارتباط مستقیم با شرایط آب و هوایی، حساسیت ارقام، بقا و میزان مایه تلقیح (Inoculum) در هر منطقه دارد، جهت بررسی این ارتباط و تعیین هر یك از فاكتورهای یاد شده، بررسی اپیدمیولوژی این بیماری در استان گلستان به اجرا درآمد. به این منظور چند مزرعه بصورت پراكنده ، در اقلیمهای متفاوت كه دارای ارقام حساس تجارتی عمده در منطقه بودند، جهت بررسی وضعیت آلودگی آنها به زنگ زرد انتخاب شدند. با یادداشت برداریهای هفتگی از این مزارع منحنی پیشرفت بیماری برای هر اقلیم و ارتباط آن با شرایط جوی هر منطقه ترسیم شد. همچنین بررسی تابستان گذرانی عامل بیماری در ارقام دیررس، علفهای هرز و باقیمانده‌های گندم در زراعتهای دیگر (Volunteer wheat) و برررسی سیكل بیماری، از اهداف دیگر این تحقیق بوده است. نتایج چهارساله اجرای این تحقیق در استان، مشخص نمود كه در اكثر موارد اولین علایم آلودگی در این منطقه در نیمه دوم اسفندماه تا فروردین ماه بوده است. همچنین اولین آلودگیها و بیشترین اپیدمی در مناطق شرقی استان كه رطوبت نسبی هوا در ماههای اسفند، فروردین و اردیبهشت بطور متوسط 75 درصد و میانگین درجه حرارت در این ماهها 15 درجه سانتی گراد و میانگین بارندگی بالای 60 میلیمتر بوده، رخ داده است. علاوه براین با توجه به منحنی پیشرفت بیماری و ارتباط آن با شرایط محیطی، مشخص گردید كه میزان بارندگی و رطوبت نسبی هوا نسبت به سایر فاكتورهای مورد بررسی، نقش مهمتری را در اپیدمی بیماری ایفا می‌كنند. در بررسی سیكل بیماری نیز مشخص شد كه علفهای هرز میزبان عامل بیماری واقع در حاشیه مزارع و ارتفاعات منطقه از جمله Aegilops sp. ,Agropyron sp. ,Bromus sp. و Hordeum sp. ، از منابع اولیه آلودگی و میزبانهای تابستان گذران و زمستان گذران قارچ عامل بیماری در این منطقه می‌باشند (دهقان و ترابی، 1377).

 

مبارزه

بهترین روش مبارزه با زنگهای غلات، كشت ارقام مقاوم می‌باشد. به منظور ارزیابی مقاوت تعداد صد لاین پیشرفته گندم دیم، در مراحل گیاهچه‌ای و گیاه كامل، در برابر تعدادی از نژادهای زنگ زرد، گیاهچه‌ها در مرحله‌ای كه برگ اول بطور كامل باز شده و برگ دوم ظاهر شده بود، با مخلوط اسپور و پودر تالك نژادهای E182A+6EOA172,+E150A142,+E134A134. - بطور مجزا مایه‌زنی شده و تحت شرایط مناسب قرار گرفتند. یادداشت برداری از تیپ آلودگی، 15 و 17 روز پس از مایه‌زنی انجام گرفت. تجزیه كلاستر باعث تفكیك ارقام به 66% دارای ژن بزرگ اثر و 34% دارای ژن كوچك اثر گردید. آزمایش‌های گیاه كامل در ایستگاه تحقیقات كشاورزی میاندوآب و با نژاد +E150A142 انجام شد كه در آن یادداشت برداری از تیپ و شدت آلودگی برگ پرچم، پس از توسعه كافی بیماری روی رقم حساس بولانی، سه بار به فاصله یك هفته در میان انجام شد و از روی این داده‌ها میزان سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری نسبی(rAUDPC) و شدت نهایی بیماری (FDS) محاسبه شد. تجزیه كلاستر تیپ آلودگی برگ اول با rAUDPC در برابر نژاد +E150A142 نشان داد كه 62% لاین‌ها دارای حساسیت در مرحله گیاهچه‌ای و مقاوت گیاه كامل، 29% در هر دو مرحله مقاوم، 6% در هر دو مرحله حساس و 3% دارای مقاوت گیاهچه‌ای و حساسیت در مرحله گیاه كامل می‌باشند. بین تیپ آلودگی برگ اول و rAUDPC برگ پرچم، همبستگی معنی‌داری دیده شد كه مقدار آن وابسته به لاین‌هایی عنوان شده كه عكس العمل‌های یكسانی را در هر دو مرحله گیاهچه‌ای و گیاه كامل بروز داده بودند (پورعلی بابا و همكاران، 1381)

همچنین در مورد انتقال ژنهای مقاومت به زنگ از گونه‌های Aegilops به گندم و مشخصه سازی نتایج مقاوم بوسیله ماركرهای مولكولی، بررسیهایی توسط آقایی سربرزه و همكاران (1381) انجام گرفته است. نتایج بدست آمده نشان داده است كه در برخی از بوته‌ها، بین كروموزومهای گونه زراعی و قطعه كروموزومی گونه وحشی، حامل ژن مقاومت تبادل قطعات كروموزومی صورت گرفته و ژن(های) مقاومت به زنگ منتقل شده‌اند.

در بررسی اثر چند قارچكش، علیه زنگ زرد گندم در استان فارس، شش قارچكش به اسامی Tebuconazole به میزان یك لیتر در هكتار، Triadimefon به مقدار نیم كیلوگرم در هكتار، Flutriafole به میزان یك لیتر در هكتار، Propiconazole به میزان نیم لیتر در هكتار، Dithan M-45 به مقدار دو كیلوگرم در هكتار و Cyproconazole به میزان نیم لیتر در هكتار، هركدام یك مرتبه در مرحله ظهور ساقه و یا متورم شدن خوشه، توام با ضدعفونی بذر یا بدون آن، روی گندم رقم قدس و در قالب طرح آماری كرتهای خرد شده مورد استفاده قرار گرفت. جهت تعیین تأثیر سموم بصورت ضدعفونی بذر در كنترل بیماری در كرتهای مربوط ، هیچگونه سمپاشی قسمت هوایی صورت نگرفت. از بین سموم مورد بررسی، قارچكش Cyproconazole به میزان نیم لیتر در هكتار و بصورت ضدعفونی بذر همراه با یك بار سم‌پاشی در مرحله ظهور ساقه، بهترین تأثیر را در كنترل بیماری و در نتیجه افزایش محصول داشته است و قارچكشهای Dithan M-45, Flutriafole, Propiconazole, Triadimefon و Tebuconazol با شاهد در سطح یك درصد اختلاف معنی‌دار داشته‌اند ( رجایی و ترابی، 1374).

در روش ضدعفونی بذر، نیز اثر چند قارچكش سیستمیك در كنترل بیماری مورد بررسی قرار گرفت. در ابتدا بذور گندم بولانی (رقم حساس به زنگ زرد گندم) با قارچكشهای سیستمیك راكسیل 2% پودر وتابل (Tebuconazole)، بایلتون 25% پودر وتابل (Triadimefon)، بایتان 5/7% پودر وتابل (Triadimenol)، سومی ایت 1% پودر وتابل (Diniconazole)، تیلت 25% امولسیون (Propicovazole) ، وینسیت 5% پودر وتابل (flutriafole + Thiabendazole) به ترتیب با نسبتهای 25/0 ، 5/0، 1 ، 5/1، 2 و 5/2 گرم ماده موثر به كیلوگرم بذر ضدعفونی و در دو خط دو متری در مزرعه كشت شدند. هشت گیاه از هر تیمار به گلدانهای پلاستیك منتقل و با اسپورهای نژاد 134E150 با ویرولانس بالا، در دو مرحله جداگانه گیاهچه‌ای (Seedling) و تورم خوشه (Booting) تلقیح شدند. بوته‌های تلقیح شده در شرایط مناسب رشد بیماری در گلخانه قرار گرفته و پس از گذشت روز پانزدهم تا بیست و یكم، از تیپ آلودگی یادداشت ‌برداری شد. نتایج نشان داد; در مرحله گیاهچه‌ای سموم بایتان، وینسیت، تیلت و بایلتون به نسبت 25% گرم ماده موثر در كیلوگرم بذر در سطح 1% نسبت به شاهد بدون ضدعفونی دارای اختلاف معنی‌دار بودند. در مرحله تورم خوشه، سم بایلتون به نسبت 2 گرم ماده موثردر كیلوگرم بذر، نسبت به شاهد در 1% دارای اختلاف معنی‌دار بود، اما میزان مصرف زیاد سم، كاربرد آن را غیر عملی نموده‌است. سایر سموم به نسبت‌های مختلف بر روی بیماریهای زنگ زرد بی تاثیر بوده و یا ایجاد گیاه سوختگی نمودند (ترابی و افشاری، 1374).

كنترل صحیح و اصولی علفهای هرز خانواده گندمیان، بویژه علفهای هرزی كه به عنوان منابع اولیه آلودگی و میزبانهای تابستان گذران و زمستان گذران عامل بیماری شناخته شده‌اند، نقش مهمی در كاهش زنگ خطی خواهد داشت. همچنین بهینه سازی مسایل تغذیه‌ای گیاه گندم نیز می‌تواند، در كنترل بیماری موثر واقع گردد. بطور كلی اعمال مدیریت مزرعه نه تنها در كنترل این بیماری، بلكه در مورد سایر بیماریهای مهم گندم نیز دارای اهمیت بسیار زیادی است.


نوشته شده توسط مهندس محمود میرزائی چلک در یکشنبه 17 مهر 1390 و ساعت 10:13 ب.ظ [+] | نظرات ()
»» بیوتکنولوژی در کشاورزی چیست؟»» آشنایی با خواص کلم بروکلی»» مساحی و نقشه برداری با کمترین خطا در کمترین زمان بدون مراجعه به زمین زراعی»» چرا زنبورها پس از نیش زدن می میرند ؟»» شلغم»» خواص دارچین چیست؟»» زنگ زرد»» معرفی و خواص شیرین بیان»» NOD32 Antivirus v5.0.84.0»» معجزه خداوند در قرآن کریم سبب گرایش دانشمند مشهور آمریکایی به دین اسلام»» فراخوان مقاله اولین همایش تخصصی توسعه کشاورزی استانهای شمالغرب کشور»» کشت خیار گلخانه ای »» الگوهای توسعه كشاورزی»» خواص دارچین»» فلفل دلمه ای»» آزولا»» خواص دارویی گیاه بومادران»» کنجد »» درخت کاکائو»» پرورش بن سای bonsai »» گل گلایول»» تقویم سال 1390»» نحوه كاشت درختان سردسیری (سیب ، مو ، گردو ، گلابى ، زردآلو ، بادام ، هلو)»» نرم افزار خوشنویسی میرعماد»» برنامه مدیریت مطب،كلینیك،درمانگاه ، آزمایشگاه و پذیرش بیمارستان و تهیه دیسكت بیمه»» خواص دارویی زرشك»» هیپنوتیسم و کاربردهایی برای درمان»» دانلود رایگان نرم افزار آزمون آیین نامه راهنمایی و رانندگی»» NOD32 Update backupper V 0.1»» شاهدانه یا به زبان محلی خودمان چتنه
Copyright © 2007- www.avasabz.tk

بورس لباس زنانه ماوی
نظر شما در مورد مطالب سایت؟